Doel
Het format wil de versimpelingsmechanismen van populisme blootleggen en daarna stap voor stap complexiteit en perspectiefveelzijdigheid op een verteerbare manier weer binnenbrengen.
Theoretische basis
We gebruiken de populisme-driehoek volgens politicoloog Marcel Lewandowsky. De populisme-driehoek is een model om de structuren van populistische bewegingen en partijen te analyseren. Het bevat drie hoofdcomponenten: anti-establishment-houding, volkscentrisme en uitsluiting. De anti-establishment-houding wordt gekenmerkt door duidelijke oppositie tegen "die daarboven" — de gevestigde politieke elites en instituties. Volkscentrisme benadrukt de morele superioriteit en eenheid van het "wij", het homogene "volk". Uitsluiting drukt zich uit als afgrenzing tegen "de anderen", die op basis van afkomst, religie of sociaaleconomische status worden gedefinieerd en buitengesloten van de privileges van het "volk". De driehoek toont de kernkenmerken van populistische ideologieën en hun aanspreking van de bevolking.
Opbouw
Het format heeft drie bedrijven.
- In het eerste bedrijf wordt het thema ingeleid en wordt de driehoek vanuit het standpunt van één actor getoond.
- In het tweede bedrijf begint de driehoek op te lossen door de perspectieven van de andere actoren in de oorspronkelijke driehoek te tonen.
- In het derde bedrijf wordt de driehoek volledig opgelost door een perspectief op het thema te tonen dat tot dan toe niet gehoord was en geen expliciet onderdeel was van de oorspronkelijke driehoek.
Keuze van het thema
Populisme leeft vaak van momenten van "gevoelde dreiging". "Gevoeld" betekent niet dat de dreiging niet ernstig kan zijn — maar de dreiging wordt door de populisme-driehoek eenzijdig in beeld gebracht. Voorbeelden: vogelgriep, Duitsland verliest het EK, een nieuwe oorlog. Aan het publiek wordt zo'n dreiging gevraagd als startpunt. Daarna worden groepen / actoren benoemd die met dit thema te maken hebben of er een houding tegen kunnen aannemen. De verzameling moet aangevuld worden met genoeg groepen om de driehoek te vullen. Tijdens het verloop kan het publiek stemmen welke personages in beeld komen.
Eerste bedrijf
In het eerste bedrijf zien we het perspectief op de dreiging vanuit één actor. De lagen van het populisme worden volledig uitgespeeld: "die daarboven" worden bespeeld en "de anderen" buitengesloten. De actor gebruikt alle mogelijke instrumenten, media en desinformatie-tools.
Tweede bedrijf
In het tweede bedrijf wisselen we van perspectief en tonen het zicht van de andere twee hoeken van de driehoek: "die daarboven" en "de anderen". Ook deze actoren bedienen de driehoek en gebruiken populistische strategieën. Voor het publiek ontstaat zo een veelheid aan perspectieven, maar een die onverenigbaar lijkt.
Derde bedrijf
In het derde bedrijf treden we uit de driehoek en bespelen een perspectief of actor die nog geen onderdeel was van de driehoek. Vanuit dit metaperspectief kunnen we het systeem driehoek bekijken en de eerdere perspectieven mogelijk integreren of ten minste plaatsen.
Speeltechnieken
Er worden de gangbare technieken van het lange format gebruikt: klassieke scènes, monologen enz. — geen games. Voor het derde bedrijf kunnen verteltechnieken worden gevonden die met de klassieke verhalenstructuren breken (bijvoorbeeld niet-antropocentrische verteltrant, voorbij de heldenreis). De actoren van het derde bedrijf kunnen al in de eerste twee bedrijven als onopvallende passagiers verschijnen. Sociale media kunnen live of via briefjes worden geïntegreerd zodat ze door de populistische actoren te gebruiken zijn.
Bron
Het format is ontstaan tijdens de hackathon IMPRO BEWEGT op 28 april 2024 met medewerking van Jennifer Fritz, Stefan Kollmeier, Sascha Ringert, Anne Stelzel, Ralf Wetzel en David Zöllner. Meer informatie: www.impro-bewegt.de. Het format valt onder de Creative Commons BY-SA-licentie.